уторак, 23. април 2013.

Oblici autonomije

Reč autonomija potiče od grčke reči auto-sam, nomos-zakon. Autonomija je prema tome samozakonitost, samoodlučivanje jednog dela neke celine. Potpunije određenje autonomije glasi: Autonomija je samostalnost i samoupravnost jednog dela neke celine u uređivanju unutrašnjih odnosa u tom delu bez prava celine da se meša u uređivanje odnosa u tom svom delu.

Danas postoje tri autonomije: Teritorijalna, Kulturna, Funkcionalna, a u srednjem veku je postojala i Personalna autonomija.

  1. Teritorijalna autonomija predstavlja posebni status jednog dela teritorije neke države u odnosu na ostatak te iste države. Teritorijalnu autonomiju danas pored republike Srbije imaju i druge zemlje kao Kina, Ruska federacija, Velika Britanija, Španija i druge države. U republici Srbiji po ustavu autonomiju imaju Vojvodina i Kosovo i Metohija.
  2. Pod kulturnom autonomijom podrazumeva se pravo pripadnika nacionalnih manjina da govore svojim jezikom, razvijaju svoju kulturu i svoje običaje.
  3. Funkcionalna autonomija predstavlja pravo institucija u oblasti obrazovanja, zdravstva, kulture i sl. da samostalno organizuju svoju delatnost i samostalno se većim delom finansiraju. 
  • Personalna autonomija koja je postojala u srednjem veku odnosila se na pravni status pripadnika pojedinih esnafa.
Osnove teritorijalne autonomije u republici Srbiji su postavljene na drugom zasedanju AVNOJa 29-30 novembra u Bosanskom gradu Jajcu a autonomija je uspostavljena ustavom jugoslavije iz 1946 i Srbije iz 1947 godine kao izraz težnje da se reši nacionalno pitanje jer u Vojvodini živi veliki broj nacionalnih manjina, najviše Mađara, a na KiM najbrojniji su Albanci. Autonomija je u prvim decenijama svoga postojanja opravdala svoju namenu, međutim sa slabljenjem uloge federacije a naročito posle ustavnim amandmana iz 1971 i ustavom iz 1974 jača i uloga i položaj ne samo republika već i pokrajina u sastavu Srbije. One postaju sastavni element federacije, dobijaju obeležja državnosti i na taj način je bila ugrožena teritorijalna celovitost republike Srbije. Ustavom Srbije iz 1990, godine ukinuta je državnost pokrajina a zatim i njihova autonomija.

Нема коментара:

Постави коментар